4–11 yaş arası çocuklar için rehber niteliğinde öneriler
Sağlıklı bir beden algısı, çocuklukta başlar. Bu yazıda, çocuğunuzla sağlığı, bedenini sevmesini ve sağlıklı alışkanlıkları konuşmanın en etkili yollarını bulacaksınız.
Unutmayın, küçük ve gündelik sohbetler bazen tek bir “büyük” konuşmadan çok daha etkili olabilir. Bu nedenle büyüme ve sağlık konularını, günlük yaşam içerisinde kendiliğinden geliştiğinde ele almak daha faydalı olur. Bu konuşmalarda odağı kilodan çok sağlığa yönlendirmek önemlidir.
Çocuğunuzun sağlığını korumak için yapabileceklerine odaklanın: aktif kalmak, sebze tüketmek gibi somut davranışlar üzerinde durun. Ve her şeyi tek seferde konuşmanız gerekmediğini unutmayın. Zamanla, parçalar halinde yapılan bu sohbetler çocuğunuzun konuyu daha rahat anlamasına yardımcı olur.
Yemek, hareketlilik veya kilo hakkında konuşmak için doğal zamanları tercih edin. Örneğin:
Yemek yaparken ya da alışveriş sırasında
Kahvaltıda bir mısır gevreği kutusunu okurken
Televizyonda konu geçtiğinde
Kıyafet alışverişi yaparken
Çocuğunuz kendisi ya da bir başkasının bedeni hakkında yorum yaptığında
Okulda yaşadıklarını anlatırken
Bu şekilde doğal ve rahat bir ortamda sohbet etmek, çocuğunuzun kendini daha güvende hissetmesini sağlar.
“Okulda sağlıklı olmakla ilgili neler öğrendiniz?”
“Birlikte yapacağımız yürüyüşü dört gözle bekliyorum.”
“Sağlıklı olmakla ilgili bilgileri nereden öğreniyorsun – okuldan mı, televizyondan mı, yoksa başka yerlerden mi?”
“Sence ailecek daha sağlıklı olmak için neler yapabiliriz?”
Bazı aileler “kilo” kelimesi yerine daha rahat hissettiren terimler kullanmayı tercih eder: büyüme, sağlık, egzersiz, sağlıklı beslenme gibi. Eğer bu kelimeler sizin ve çocuğunuzun daha rahat hissetmesini sağlıyorsa, onları kullanmanızda hiçbir sakınca yoktur.
Ancak bazı durumlarda “kilo” kelimesini açıkça kullanmak gerekebilir:
Çocuğunuz kendi kilosu ya da başkasının kilosu hakkında soru sorduğunda
Çocuğunuz başkasının bedeni hakkında kırıcı sözler kullandığında
Sağlık profesyonelleri sizinle veya çocuğunuzla bu konuda konuştuğunda
Okulda kilo ile ilgili alay edildiğinden bahsettiğinde
Unutmayın, “kilo” kelimesi yasaklı olmamalıdır. Bu kelimenin tabu olması, utanç veya kaygı yaratabilir. Çocuğunuz konuşmak istiyorsa, açık bir şekilde konuşmak en sağlıklı yaklaşımdır.
Çocuklar sağlık, büyüme ve kilo konularını anlamak ister ve ebeveynlerinin onlar için en iyisini istediğini bilir. Bu nedenle, bu konuları konuşurken kendinize güvenin. Ebeveynler, çocukların dünyayı anlamlandırmasında çok önemli bir rol oynar.
Eğer çocuğunuz kilosu hakkında utanıyor veya kaygılanıyorsa, bu konuşmayı kardeşleri etrafta yokken yapmanız daha uygun olabilir.
Açık uçlu sorularla çocuğunuzun düşüncelerini ifade etmesine yardımcı olun. “Bu konuda sen ne düşünüyorsun?” gibi sorular, “Bundan endişeleniyor musun?” sorusundan daha etkilidir.
Kilonun sağlık, enerji ve bedenin yapabildikleriyle ilgili olduğunu anlatın.
İnsanları sadece dış görünüşlerine göre değerlendiremeyeceğimizi açıklayın.
Soru sorması için çocuğunuza zaman tanıyın.
İsterse bu konular hakkında sizinle konuşabileceğini hissettirin; ancak konuşmak istemiyorsa zorlamayın.
“Kendi kilon/görünüşün hakkında ne düşünüyorsun? Peki ya bu ailedeki diğer kişiler hakkında ne düşünüyorsun?”
“Biri sana ‘şişman’ deseydi bu nasıl hissettirirdi sence? Daha nazik bir şekilde, kilolu birinden bahsetmen gerekse nasıl konuşabilirdin?”
“Kilo hakkında merak ettiğin bir şey var mı?”
“Sence doktorlar ve hemşireler neden kilonun önemli olduğunu söylüyor olabilir?”
Beden şekli, boyutu veya yeteneklerinden bağımsız olarak herkesin saygıyı hak ettiğini öğretin.
Konuşmalarınızda sağlıklı büyümeye odaklandığınızı belirtin; belirli bir görünüme ulaşması gerektiğini değil.
Bedenlerin yapabildiği harika şeylerden bahsedin.
Kilo nedeniyle bir şey yapmasını ya da giymesini önermekten kaçının.
Çocuğunuzu dış görünüşü yerine karakteri ve çabaları için övün.
Medyada gördüğü beden görselleriyle ilgili konuşun; filtreler, makyaj ve photoshop kullanıldığını açıklayın.
Fiziksel aktiviteyi eğlenceli bir şekilde sunun; çocuğunuzla birlikte keyif alacağınız aktiviteler keşfedin.
Şaka “sevecen” görünse bile çocuklar incinebilir. Gülümseseler bile içten içe etkilenebilirler. Çocukları alay etmek ya da cezalandırmak yerine, sağlıklı yaşam için motive etmek çok daha etkilidir.
“Bu fotoğraf biraz photoshoplanmış gibi görünüyor – sence neleri değiştirmiş olabilirler?”
“Hafta sonu yapacağımız yürüyüşü dört gözle bekliyorum – hem sağlıklı kalmamıza yardımcı oluyor hem de dışarıda olmak harika hissettiriyor!”
“Her beden farklıdır ve bu tamamen normal.”
“Bugün gerçekten yoğun bir gün geçirdin. Bu kadar enerjik kalabildiğine göre bedenin harika bir iş çıkarmış!”
Kendi görünümünüzden memnun olmasanız bile, çocuğunuza sağlıklı bir beden imajı geliştirmesi konusunda yardımcı olabilirsiniz.
Yaptığınız değişiklikleri “diyet” olarak değil, enerjinizi ve sağlığınızı artırmak için yaptığınızı vurgulayın.
Değişiklikleri tüm aile için yapın. Böylece çocuğunuz, bu davranışların herkes için geçerli olduğunu görür.
Keyif aldığınız fiziksel aktiviteleri yapın. Böylece çocuğunuz, hareketin zorunluluk değil keyifli bir aktivite olduğunu öğrenir.
“Sence neden egzersiz yapıyorum?”
“Çünkü bana kendimi iyi hissettiriyor / stresimi azaltıyor / seninle daha rahat vakit geçirmemi sağlıyor.”
“Bazı insanlar diğerlerinden farklı görünebilir, bu çok normal.”
“Sence böyle bir şey söylense o kişi nasıl hissederdi?”
“Bu biraz kaba bir şey gibi geliyor. Sen nasıl hissettin?”
“Bu tekrar olursa nasıl davranmak istersin? Öğretmene söylemek ister misin?”
“Görünüşle alay etmek doğru değil. Herkesin görünüşü farklıdır.”
“Herkes farklı hızda büyür. Önemli olan sağlıklı olmaktır.”
“Neler gördün, anlatmak ister misin?”
“Sence bu bilgiler güvenilir mi?”
“İstersen birlikte güvenilir kaynaklar bulabiliriz.”
“Sence bu konuda neler yapabiliriz?”
“Bu konuda sen ne düşünüyorsun?”
“Bazen insanlar canı sıkıldığında ya da susadığında da kendini aç hissedebilir. Sence bu olabilir mi?”
“Atıştırmalık istiyorsan, sağlıklı bir alternatif seçelim.”
“Son zamanlarda yemek konusunda biraz farklı davrandığını fark ettim. Bu, bir şeylerin seni üzdüğü anlamına mı geliyor olabilir?”
“Yemek yemeyi zorlaştıran bir şey mi var? Seninle bunu konuşmak isterim çünkü senin sağlığın benim için çok önemli.”
“Bazen insanlar endişeli ya da üzgün hissettiklerinde yemek yemek zorlaşabilir. Sence bu, senin için de geçerli olabilir mi?”
“Bu konuyu çocuğumun yanında konuşmamayı tercih ediyorum.”
“Soyunma odasında kıyafetlerini değiştirmekten rahatsız olmanı anlayabiliyorum. Bu, birçok kişinin yaşadığı bir duygu.”
“Bu yüzden beden eğitimi dersine katılmak istemediğini söyledin. Sence, bu durumu daha rahat hale getirmek için neler yapabiliriz?”
“Büyürken vücudumuz değişir ve bu da bazen utanma duygusuna neden olabilir. Böyle hissettiğinde yanında olduğumu bilmeni isterim.”
Çocuğunuzla sağlıklı yaşam, kilo ve beden hakkında konuşmak kolay olmayabilir. Ancak bu konuşmalar, onun özgüvenli, sağlıklı ve bedenine saygılı bir birey olarak büyümesine destek olur. Mükemmel cevaplar vermeniz gerekmez – önemli olan, çocuğunuzun sizinle bu konuları konuşabileceğini hissetmesidir.
💬 Siz bu konuda neler yaşıyorsunuz?
Çocuğunuzla beden algısı ya da kilo hakkında konuşurken zorlandığınız anlar oldu mu?
📸 Instagram'da @diyetisyenlimerer hesabımdan da bu konudaki içerikleri takip edebilirsiniz.